Бүгінде машина жасау саласының қарқынды дамуына байланысты заманауи технологиялар, өндірісті автоматтандыру, цифрландыру және роботтандыру туралы жиі айтылады. Алайда өндіріс қаншалықты жоғары технологиялық болғанымен, әрбір сапалы өнімнің артында өз ісінің шебері маман тұр. Болашақ өнімнің сапасы ең алдымен сол маманның кәсіби біліктілігіне байланысты.

KARLSKRONA LC AB зауытында сондай білікті мамандардың бірі – жоғары санатты токарь Александр Черных. Ол кәсіпорында он бес жылға жуық еңбек етіп келеді, ал мамандықтағы жалпы еңбек өтілі отыз жылдан асады. Осы уақыт ішінде оның қолынан мұнай-газ, атом және энергетика салаларына арналған күрделі жабдықтардың құрамына кіретін мыңдаған дәл бөлшектер жасалды.

Бүгінде Александр Николаевич тек заманауи өндірісте еңбек етіп қана қоймай, өз тәжірибесін жас мамандарға беріп, отандық машина жасаушылардың жаңа буынын қалыптастыруға үлес қосып жүр.

Александр Николаевичтің айтуынша, мамандыққа деген қызығушылығы бала кезінен басталған.

«Қарапайым металл дайындамадан жоғары дәлдіктегі бөлшектің қалай жасалатыны мені әрдайым қызықтыратын. Токарь ісінің өзіндік сұлулығы бар: сен металлмен, сызбамен, өлшемдермен, дәлдік талаптарымен жұмыс істейсің, ал түпкі нәтиже өз қолыңның шеберлігіне байланысты болады».

Оның пікірінше, токарь мамандығы кәсіби шеберлікті ғана емес, еңбекке деген ерекше жауапкершілікті де талап етеді.

«Бұл жұмыста асығуға да, үстірт қарауға да болмайды. Әрбір миллиметрдің, тіпті миллиметрдің жүзден бір бөлігінің өзі маңызды. Уақыт өте келе токарь – жай ғана жұмысшы мамандығы емес екенін түсіндім. Бұл – инженерлік ойлау, жоғары жауапкершілік және еңбекке деген құрмет тоғысқан кәсіп».

Қазіргі таңда Александр Черных бөлшектерді дайындаумен қатар, жас мамандарға тәлімгерлік етеді. Ол үшін шәкірт тәрбиелеу күнделікті жұмысының ажырамас бөлігіне айналған.

«Бірнеше ай бұрын ғана тәлім берген жастардың бүгінде станок басында өз ісіне сенімді еңбек етіп жүргенін көргенде ерекше мақтаныш сезіміне бөленемін. Бұл – менің тәжірибем мен еңбегім зауыттың болашағына үлес болып қосылып жатыр деген сөз».

Оның айтуынша, заманауи өндірістегі ең басты құндылық – адам.

«Цехтың жоспарды тұрақты орындап отырғанын көргенде, әрбір еңбектің маңызы бар екенін сезінесің. Сонда өзіңді жай ғана қызметкер емес, ортақ нәтижеге ықпал етіп жүрген маман ретінде қабылдайсың».

Жауапкершілік әрбір бөлшектен басталады

Көп жылғы еңбек тәжірибесі Александр Николаевичке сапаның негізі әрбір маманның жауапкершілігінен басталатынын дәлелдеді.

«Өз қолыңмен жасаған дәл бөлшектің кейін атом энергетикасы немесе мұнай өндіру саласындағы күрделі жабдықтың құрамына енетінін түсінгенде ерекше жауапкершілік сезінесің. Мен әрдайым: қандай іске кіріссең де, ертең өз қолтаңбаңды мақтанышпен қоя алатындай сапамен орындау керек деп есептеймін».

Бүгінде машина жасау саласы қарқынды өзгеріп келеді. Қазіргі өндіріс тек жұмыс күшін ғана емес, терең техникалық білімді де талап етеді.

«Жай ғана токарь деген ұғым біртіндеп өзгереді. Болашақта металлдың қасиетін, бағдарламаларды, өндірістің толық циклін және сапа стандарттарын жетік білетін әмбебап мамандар қажет болады. Қазіргі жастар өз еңбегінің мәнін түсінгісі келеді, бұл – дұрыс ұстаным».

Александр Черныхтың пікірінше, заманауи технологиялар мен мықты инженерлік мектептің үйлесімі ғана отандық машина жасау саласының тұрақты дамуына жол ашады.

«Кәсіпорын тұрақты дамып, халықаралық деңгейге көтеріліп келеді. Бүгінде біз Үндістан мен Түркиядағы жобаларды қоса алғанда, халықаралық тапсырыс берушілер мойындаған стандарттар бойынша жұмыс істеп жатқанымызды мақтан тұтамын. Жас мамандар біздің кәсіпті ауыр еңбек ретінде емес, кәсіби өсуге және құрметке жеткізетін мүмкіндік ретінде қабылдаса екен деймін. Білімімізді кейінгі буынға жеткізіп отырғанда, бұл мамандықтың болашағы бар».

Адам капиталына салынған инвестиция – дамудың берік негізі

Бүгінде KARLSKRONA LC AB кәсіпорны кадрлық әлеуетті дамытуға айрықша көңіл бөледі. Зауытта техникалық жоғары оқу орындарымен бірлесіп дуалды білім беру, тәлімгерлік және өндірістік тәжірибе бағдарламалары жүзеге асырылуда. Жас мамандар заманауи жабдықтарда жұмыс істеп, тәжірибелі шеберлер мен инженерлердің жетекшілігімен жаңа технологияларды меңгеруге мүмкіндік алады.

Кәсіпорын өкілдерінің айтуынша, бүгінде инженер-конструкторлар, технологтар, автоматтандыру саласының мамандары, СББ станоктарының операторлары, құюшылар мен токарьларға сұраныс жоғары. Сондықтан өз кадрларын даярлау және кәсіби тәжірибені кейінгі буынға жеткізу компанияның негізгі даму бағыттарының біріне айналған.

Қазақстан машина жасаушыларының одағы Атқарушы дирекциясының директоры Талғат Базарбековтің айтуынша, бүгінде білікті мамандарсыз әрі өз тәжірибесін жас буынға үйретуге дайын кәсіби тәлімгерлерсіз отандық машина жасау саласының тұрақты дамуын елестету мүмкін емес.

«Заманауи өндіріс – бұл тек жаңа технологиялар мен жабдықтар ғана емес, ең алдымен – адамдар. Александр Черных сияқты өз ісінің шеберлері өндірістегі үздік дәстүрлерді сақтап, кадрлық резервті қалыптастырып, ұрпақтар сабақтастығын қамтамасыз етіп келеді. Бүгінде кәсіпорындардың басты міндеті – бәсекеге қабілетті өнім өндірумен қатар, отандық машина жасау саласының болашағын айқындайтын жас мамандарды тәрбиелеу», – деді Талғат Базарбеков.

Қазіргі таңда Қазақстанның машина жасау саласында инженерлік-техникалық мамандарға да, білікті жұмысшы кадрларға да сұраныс жоғары. Александр Черных сияқты кәсіби мамандардың еңбек жолы заманауи өндірістің дамуы білімін бөлісуге, кәсіби дәстүрді сақтауға және машина жасаушылардың жаңа буынын тәрбиелеуге дайын жандарсыз мүмкін еместігін айқын көрсетеді.