17.11.2026
ААМЖЗ: 85 жылдық тәжірибе, инженерлік дәстүр және отандық ауыр машина жасаудың дамуы

2026 жылы «Алматы ауыр машина жасау зауыты» АҚ (ААМЖЗ) өзінің 85 жылдық мерейтойын атап өтуде. Кәсіпорынның тарихы 1941 жылғы 17 қарашадан басталады. Сол күні Луганск паровоз жасау зауытының үш цехы Алматыға эвакуацияланды. Содан бері зауыт ұзақ даму жолынан өтіп, өзіндік өндірістік және инженерлік мектебін қалыптастырды.

Бүгінде ААМЖЗ – Қазақстандағы ауыр машина жасау саласының жетекші кәсіпорындарының бірі. Зауыт жабдықтарды әзірлеу мен жобалаудан бастап, өндіру, жеткізу және сервистік қызмет көрсетуге дейінгі толық өндірістік циклді жүзеге асырады.

Кәсіпорында инженерлік-техникалық мамандарды, негізгі өндіріс жұмысшыларын және қосалқы персоналды қоса алғанда, 314 адам еңбек етеді. Өндірістік базасы құю, соғу-сығымдау, термиялық өңдеу, механикалық өңдеу және құрастыру цехтарын қамтиды. Бұл сериялық өнімдермен қатар тапсырыс берушілердің техникалық тапсырмалары бойынша күрделі, стандартты емес жабдықтар шығаруға мүмкіндік береді.


Мұнай-газ жабдықтарынан бастап метроға арналған өнімдерге дейін

ААМЖЗ өнімдерінің номенклатурасы экономиканың негізгі салаларына арналған жабдықтар мен жиынтықтаушы бұйымдардың кең түрін қамтиды.

Кәсіпорын мұнай өндіруге арналған тербелмелі станоктар мен жабдықтарды, илем және құбыр илемдеу бітімі, сым созу және металлургиялық жабдықтарды, тау-кен өнеркәсібі мен энергетикаға арналған жабдықтарды, сондай-ақ редукторлар, тісті дөңгелектер, біліктер, муфталар, шкивтер, құйылған және соғылған дайындамалар, қосалқы бөлшектер мен стандартты емес жабдықтардың әртүрлі түрлерін шығарады.

Өндірістің жеке бағыты – тапсырыс берушілердің сызбалары мен техникалық тапсырмалары бойынша өнім дайындау. Бұл нақты өндірістік міндеттерге сәйкес келетін шешімдер ұсынуға мүмкіндік береді.

ААМЖЗ өнімдері мұнай-газ, тау-кен, металлургия және энергетика салаларында сұранысқа ие. Кәсіпорынның ірі тапсырыс берушілері мен серіктестері қатарында «Qarmet» АҚ, «Қаражанбасмұнай» АҚ, «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ, «Өзенмұнайгаз» АҚ, «Қазақмыс» АҚ, «Қазхром» ТҰК» АҚ, «Соколов-Сарыбай тау-кен байыту өндірістік бірлестігі» АҚ, «ERG Service» ЖШС, «Қазақстан алюминийі» АҚ, «АлЭС» АҚ, «Волковгеология» АҚ және басқа да өнеркәсіптік компаниялар бар.

Кәсіпорынның маңызды жобаларының бірі – Алматы метрополитенін дамытуға қатысуы. ААМЖЗ станцияларға арналған арнайы қорғаныш көтермелі және желдеткіш қақпақтарын отандық өндірісте шығаруды игерді. Бүгінде мұндай бұйымдар «Райымбек батыр», «Жібек жолы», «Алмалы», «Абай», «Байқоңыр», «М. Әуезов атындағы театр» және «Алатау» станцияларында орнатылған.

Бұл өнімді игеру өндірістің жоғары дәлдігін, сенімділікті және қатаң техникалық талаптардың сақталуын қажет етті. Жоба отандық кәсіпорынның стратегиялық маңызы бар инфрақұрылым нысанына арналған күрделі, арнайы өнім өндірісін игере алатынын көрсетті. Бұл өндірісті жергіліктендіруге, инженерлік құзыреттерді дамытуға және импорттық жеткізілімдерге тәуелділікті азайтуға ықпал етеді.


3 000-нан астам өнім түрі және әлемнің 32 еліне жеткізілім

85 жыл ішінде ААМЖЗ 3 000-нан астам өнім түрін шығаруды игерді. Бүгінде зауыттың брендімен шығарылған жабдықтар әлемнің 32 елінде пайдаланылып келеді.

Ірі өнеркәсіптік кәсіпорындармен әріптестік ААМЖЗ-ға жеткізілім географиясын кеңейтіп, өнеркәсіптік нарықтың жаңа сегменттерін игеруге мүмкіндік береді. Кәсіпорын, әсіресе, ауыр өнеркәсіптік жабдықтарға сұраныс жоғары Орталық Азия, Ресей, Кавказ және басқа да елдердің нарықтарына ерекше көңіл бөледі.

Зауыттың басты жетістіктерінің бірі – өзіндік инженерлік мектебі. ААМЖЗ-ның Инженерлік-конструкторлық орталығының тарихы 1945 жылдан басталады. Осы жылдар ішінде кәсіпорын мамандары көптеген техникалық шешімдер әзірледі. Олардың бірқатарына авторлық куәліктер мен патенттер берілді.

Мұнай-газ машина жасау саласында да мол тәжірибе жинақталған. 2021 жылға қарай кәсіпорын Қазақстанның мұнай өндіру кәсіпорындары үшін 1 700-ден астам тербелмелі станок жасап шығарды.


Кәсіби жетістіктердің мойындалуы

Кәсіпорын отандық және халықаралық деңгейдегі көптеген марапаттарға ие болды. Олардың қатарында Еңбек Қызыл Ту ордені, «Алтын Глобус», Сапа үшін халықаралық бриллиант жұлдызы, Сократ атындағы халықаралық сыйлық, сондай-ақ «Алтын сапа», «Қазақстанның үздік тауары» және «Парыз» байқауларының марапаттары бар.

2019 жылы ААМЖЗ Қазақстан Республикасы Президентінің «Алтын сапа» сыйлығының лауреаты атанып, өндіріс мәдениеті мен өнім сапасының жоғары деңгейін растады.


Жергіліктендіру және импортты алмастыру

ААМЖЗ қызметінің басым бағыттарының бірі – жергілікті өндірісті дамыту және импортты алмастыру. Кәсіпорында құю, соғу, термиялық және механикалық өңдеу, құрастыру және сапаны бақылау сияқты негізгі технологиялық операциялар жергіліктендірілген.

Зауыт өз өндірісінде құйылған және соғылған дайындамалар, біліктер, тісті дөңгелектер мен берілістер, редукторлар, муфталар, шкивтер, корпус бөлшектері, қосалқы бөлшектер және өнеркәсіптік жабдықтардың жекелеген тораптарын шығарады. Бұған дейін шетелден сатып алынған өнім түрлерін өндіру де игерілуде.

Ірі өнеркәсіптік тапсырыс берушілермен жұмыс істеу кәсіпорынға өнім түрлерін кеңейтуге, жаңа бұйымдар өндірісін игеруге, өндірісті жаңғыртуға және технологиялық деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар жергіліктендіру тапсырыс берушілер үшін де нақты пайда әкеледі. Ол жеткізу мерзімдерін қысқартуға, шетелдік жеткізушілерге тәуелділікті азайтуға, өнімді нақты техникалық талаптарға жедел бейімдеуге және сервистік сүйемелдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.


Өндірісті жаңғырту

Соңғы жылдары кәсіпорында техникалық қайта жарақтандыру жұмыстары жалғасуда. ААМЖЗ металл өңдеуге арналған жаңа станоктарды, соның ішінде 53А50 әмбебап тісті фрезерлеу станогы мен 16К20 токарь-бұранда кесу станогын сатып алды.

2025 жылы кәсіпорында металл жоңқасы мен өндіріс қалдықтарын брикеттеуге арналған станок орнатылды. Бұл металл қалдықтарын қайта балқытуға жіберуге, олардың көлемін азайтуға және металды тиімдірек пайдалануға мүмкіндік береді.

Станоктар паркін жаңарту және цифрлық инфрақұрылымды дамыту жұмыстары да жалғасуда. Келесі кезеңде өндірісті ауқымды жаңғырту жоспарланған. Техникалық қайта жарақтандыру жобасы аясында Сандық-бағдарламалық бақылаумен жабдықталған 60-қа дейін жаңа металл өңдеу станогын сатып алу, сондай-ақ дайындау, құю және соғу-сығымдау өндірістерінің жабдықтарын жаңарту көзделген.


Адам – өндірістің басты тірегі

Білікті мамандарсыз өндірісті дамыту мүмкін емес. Бүгінде ААМЖЗ-ға инженер-конструкторлар, технологтер, токарь-жонып қырнаушы, токарь-карусельшілер, фрезерлеушілер, ұсталар, термистер, электрслесарьлар, электрмонтерлер, энергетиктер, бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика мамандары және машина жасау саласының басқа да қызметкерлері қажет.

Кәсіпорын жоғары оқу орындарымен және колледждермен ынтымақтастықты дамытып келеді. Олардың қатарында Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ, Алматы энергетика және байланыс университеті, ALMATY POLYTECHNIC COLLEGE және бейінді колледждер бар.

Зауытта дуальды оқыту, өндірістік практикадан өту және тағылымдамадан өткізу жүйесі жолға қойылған. Тек 2023–2024 жылдары кәсіпорында 40-тан астам студент өндірістік практикадан өтті. Олардың бір бөлігі тағылымдамадан кейін жұмысқа орналастырылды.

Бүгінде ААМЖЗ ауыр машина жасау саласындағы көпжылдық тәжірибесін заманауи технологиялармен ұштастырып келеді. Өндірістік базаны дамыту, жаңа өнім түрлерін игеру, жергіліктендіру, кадрлар даярлау және жеткізілім географиясын кеңейту кәсіпорынға отандық өндіруші ретіндегі позициясын нығайтып, Қазақстандағы ауыр машина жасау саласының негізгі орталықтарының бірі ретіндегі орнын сақтауға мүмкіндік береді.

ААМЖЗ-ның 85 жылдық тарихы – бұл тек бір кәсіпорынның ғана емес, бірнеше буын инженерлер мен жұмысшылардың еңбегімен қалыптасқан отандық машина жасау тарихының бір бөлігі.